མཆོད་བརྗོད་དང་གླེང་གཞི།
མཆོད་བརྗོད་དང་གླེང་གཞི།
༈ ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དབུས་གཙང་ཁམས་གསུམ་གྱི་བཙུན་གཅིག་མར་གྲགས་ཤིང༌། ཡོངས་ཀྱི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ལས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་ཐོབ་ཅིང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཁའ་འགྲོ་དང་ལྷག་པའི་ལྷ་ཡིས་རྗེས་སུ་བཟུང་ཞིང༌། སྙིགས་མའི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ཆེན་པོ་ཀ་རྨ་ཕྲིན་ལས་པའི་ཞལ་སྔ་ནས་འདི་སྐད་དུ་བཀའ་སྩལ་ཏེ་ཞེས་བྱ་བའི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱི་གསུང་ལ་ནན་ཏན་དུ་གུས་པའི་ཡན་ལག་སྔོན་དུ་སོང་སྟེ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་འདིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་ཀར་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤངས་ནས་དགེ་བ་བཅུ་སྒྲུབས་ཏེ་མངོན་པར་མཐོ་བ། ལྷ་མིའི་ལུས་རྟེན་དང༌། ས་ཐོབ་ནས་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལེན་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ་ཉེས་སྤྱོད་(༢ན)
སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས། དངོས་སུ་ངན་སོང་ནས་དང་བརྒྱུད་ནས་ཁམས་གསུམ་འཁོར་བ་སོ་སོ་ནས་ཐར་པའི་ཚུལ་འདི་ལ་དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ཞེས་བྱ་བར་གྲགས་པ་ཡིན་པས། དེ་སྟོན་པའི་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་གཞུང་མང་ནའང༌། སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་ཞེས་བྱ་བ་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཅིང་གནས་བརྟན་པ་རྣམས་ཀྱིས་རང་རང་གི་ཉེ་གནས་ཀྱི་ཚོགས་རྣམས་ལ་བླང་དོར་གྱི་མིག་འབྱེད་པར་བྱེད་པའི་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་ཞེས་འདོན་པར་མཛད་པའི་དཀའ་བའི་གནས་ལས་གླེང་སྟེ། བསླབ་བྱ་ཅུང་ཟད་ཅིག་བརྗོད་པ་ལ། ཀླད་ཀྱི་དོན་དང༌། གཞུང་གི་དོན་ཏོ། །དང་པོ་ལ་གཉིས་ཏེ། ཚུལ་ཇི་ལྟར་དུ་བཤད་པ་དང༌། མཚན་གྱི་དོན་ཏོ། །དང་པོ་ནི། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལྔའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པ་དང༌། བཤད་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྔའི་ཚུལ་དུ་བཤད་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ་སྟེ། སྟོན་པ་དང༌། ཆོས་དང༌། དུས་དང༌། གནས་དང༌། འཁོར་རོ། །(༢བ)
དང་པོ་ལ། ཆོས་འདིའི་སྟོན་པ་ཕུན་ཚོགས་ནི། སངས་རྒྱས་དང༌། ཉེ་བར་འཁོར་དང༌། ཆོས་ཀྱི་ཚོང་དཔོན་དང༌། དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན་ནོ། །དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་ལ་གཞན་དོན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སྙན་པའི་བ་དན། ཞེས་སོགས་དང༌། རང་དོན་དུ། སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་མཚོ་གཏིང་མཐའ་མེད་བརྒལ་བ། །ཞེས་སོགས་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་གཙོ་བོར་གྱུར་པ། སྤངས་པ་དང༌། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དུ་ཕྱེ་བ་དེའོ། །ཉེ་བ་འཁོར་ཡང་སྤངས་པའི་ཡོན་ཏན་ནི། ལྷག་མ་བདུན། ལས་དང་སྐྱེ་བ་དང་ཉོན་མོངས་པ་གསུམ་སྤངས་ཤིང༌། རྟོགས་པ་ནི། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་རྟོགས་ལ་དགྲ་བཅོམ་པར་གྱུར་པའོ། །དེ་ཁོ་ནར་མ་ཟད་དགྲ་བཅོམ་གཞན་ལས་ཐུན་མོང་མིན་པའི་འདུལ་བ་འཛིན་པའི་མཆོག་ཏུ་བསྔགས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་འདུལ་བ་འཛིན་པ་ལ་མཆོག་ཏུ་བྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་ཅི་ཞེ་ན། བྱུང་བ་ཤེས་པ་དང༌། བཅས་པ་ཤེས་པ་དང༌། རྗེས་སུ་བཅས་པ་ཤེས་པ་དང༌། གནང་བ་ཤེས་པ་དང༌། བཀག་པ་ཤེས་པའི་ཕན་ཡོན་ཡོད་ལ། ཕྱོགས་གང་ན་འདུལ་བ་འཛིན་པ་ཡོད་པ་དེ་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་ཉེས་པ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་བདེ་སྐྱིད་ཀྱི་འོད་དུ་འབར་བ་ཡིན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ཀྱང༌། ཕྱོགས་གང་ན་འདུལ་བ་འཛིན་པ་འཁོད་པ་དེ་ན་ང་ཐུགས་ལས་ཆུང་ངུར་འཁོད་པས་ཆོག་གོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང༌། རྣམ་འབྱེད་ཀྱི་དབུར༌། ཇི་ལྟར་འདི་ན་ཤིང་རྩ་གཙོ་བོ་སྟེ། །རྣམཔར་འཕེལ་དང་ཀུན་འཛིན་གཉིས་ཀྱི་གཞི། །ཞེས་གསུངས་པས། འདུལ་བ་འཛིན་པ་ནི་ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ནོ། །ཆོས་ཀྱི་ཚོང་དཔོན་ཡང༌། སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་(༣ན)
ཁྲིམས་དང་ལྡན་ཅིང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཕན་ཡོན་ཚེ་རབས་འདིར་མཐོང་བ་དང་མ་མཐོང་བའི་ཡོན་ཏན་གྱི་ཁྱད་པར་དགུ་དཔེ་དང་བཅས་པ་དང༌། སྟོན་པ་དང་འདྲ་བར་བསྟོད་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་གྱི་འབྲས་བུ་ཡི་རྟགས་ལས་མཁྱེན་རབ་ཀྱི་མཐུ་ཕུལ་དུ་བྱུང་བ་རྟོགས་པའོ།

礼赞与序言
礼敬一切遍智。被中央藏区、卫藏和康区三地誉为尊贵上师，被众人尊为善知识的噶玛巴朗珠昆钦法王，从他获得菩提心和大手印成就，被智慧空行及殊胜本尊所摄受，为了浊世所化众生而显现的大化身噶玛钦列尊者如是宣说，我将以恭敬善知识教言为前行支分而作此讲述。
在此，世尊在三乘中都教导了断除十不善，修行十善，以获得增上生，获得人天身依，或是得地后在净土中转生的主要因——防护恶行的戒律。直接从恶趣解脱或间接从三界轮回解脱的方法，被称为"正法律"。虽然阐述此内容的经典很多，但所谓的《别解脱经》是长老们每半月向各自的侍众宣读，用以明辨取舍之道的《别解脱经》。现从其中难解之处探讨，略述学处。
首先是开篇部分，然后是正文部分。开篇部分分两点：一、说明叙述方式；二、标题的含义。
第一点可分为：以五种圆满的方式叙述，以五种说法支分的方式叙述。
第一种方式分五项：导师、法、时间、处所和眷属。
第一项，此法的圆满导师包括：佛陀、近侍、法商主、无垢善知识。佛陀的伟大功德，从利他角度而言，如"名声之幢"等；从自利角度而言，如"越过无边无底的苦海"等，成为众生的主尊，以断证功德而殊胜。
近侍的断德是断除了七种余习、业、生与烦恼三种，其证悟是通达人无我而成阿罗汉。不仅如此，还被赞为较其他阿罗汉更为殊胜的持律第一。
若问持律有何殊胜利益？能知缘起、知制戒、知随制、知开许、知禁止等利益。何处有持律者，彼处即远离一切痛苦过患，在安乐中光明闪耀。佛陀亲自说："何处有持律者安住，彼处我不必亲临。"又在《毘奈耶分别》开头说："如同在此树根为主，繁盛与总持二者之基。"由此可知，持律者具有无量功德。
法商主具足戒律修行因，戒律宝贵之利益今生可见与不可见的九种功德及其比喻，由赞美导师的诗歌创作之成果标识，可知其智慧能力的卓越。


 །དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན་ཀྱང༌། སྒྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་ཅིང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་ལའང་ཚོགས་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་ལ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ལས་རྙེད་པ་དང༌། རྙེད་པ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་གྱིས་བསྟོད་པ་ནི་སྡེབ་སྦྱོར་ལས་ཀྱང་མཁྱེན་པ་ཅན་དུ་གྲུབ་བོ། །ཆོས་ནི། སྐབས་འདིར་མཐའ་གཉིས་ལ་ཆགས་པའི་གཉེར་པོར་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་དང་པོར་བཅས་པ་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་ལ་ཤམ་ཐབས་ཟླུམ་པོར་བགོ་བར་བྱའོ། །ཞེས་པ་དང༌། བར་དུ་བཅས་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་སྐྱོན་བྱུང་བའི་དུས་སུ་བཅས་པ་དང༌། ཐ་མར་བཅས་པ་བསྟན་པ་ལ་སྐྱོན་བྱུང་ནས་བཅས་པ་རིམ་གསུམ་གསུངས་ཤིང༌། དེ་ཉིད་ལས་ཉེ་བར་འཁོར་གྱིས་སྤྱི་སྡོམ་རྣམས་བཏུས་ཤིང༌། ཆོས་ཀྱི་ཚོང་དཔོན་གྱིས་སངས་རྒྱས་འདུལ་བ་ནས། ཚོགས་དབུས་སྟོད་ཀྱི་བར་གྱི་ཚིགས་བཅད་དྲུག་དང༌། དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན་གྱིས། སངས་རྒྱས། ཞེས་བྱ་བ་ནས། ཚོགས་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་བཞི་དང༌། དགེ་སློང་དབང་དུལ། ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་ལྔ་སྟེ། དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན་གྱིས་དང༌། མཆོད་བརྗོད་ཀྱི་ཚིགས་བཅད་གཉིས་དང༌། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་རྣམས་སུ་ཡང༌། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་ཚིགས་བཅད་དྲུག་དང༌། སྡོམ་གྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་རྣམས་དང༌། སངས་རྒྱས་རྣམ་(༣བ)
གཟིགས་གཙུག་ཏོར་ཐམས་ཅད་སྐྱོབས། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་སྟོན་པ་གང་གི་ལུང་ཡིན་པའི་ཚིགས་བཅད་གསུམ་དང༌། བརྩམ་པར་བྱ་ཞིང༌། ཞེས་སོགས་ཚིགས་བཅད་གཉིས་དང༌། བསྔོ་བའི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྟེ་ཉེ་བར་འཁོར་གྱིས་སོ། །དུས་ཀྱི་དབང་དུ་ན། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ནས་ཟླ་བ་གཉིས་སུ་ཆོས་མ་གསུངས་པ་ལ་ཚངས་པ་གཙུག་ཕུད་འཛིན་གྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་སྟེ་ལྔ་སྡེ་བཟང་པོ་ལ་དང་པོར་གསུངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་ཀ་ཡན་དུ་གསུངས་པ་དང༌། ཉེ་བར་འཁོར་གྱིས། མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ཕྱི་ལོ་བཀའ་བསྡུ་བའི་ཚུལ་གྱིས་གསུངས། དགྲ་བཅོམ་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང༌། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ནོངས་པ་ནས་དུས་མི་རིང་བར་གསུངས་སོ། །གནས་ནི། མཉན་ཡོད་དང༌། ཝཱ་ར་ཎ་སའི་དང༌། ཙམ་པ་ཀ་དང༌། རྒྱལ་པོའི་ཁབ་དང༌། ཡངས་པ་ཅན་དང༌། སེར་སྐྱའོ། །ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་ནི་ནྱ་གྲོ་དྷའི་ཕུག ཆོས་ཀྱི་ཚོང་དཔོན་དང་དྲི་མེད་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ནི་ཡུལ་དབུས་ཀྱི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་གསུངས་སོ། །འཁོར་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལྔ་སྡེ་ནས་བཟུང་སྟེ་དག་པ་བ་དང༌། བཟང་སྦྱིན་ལ་སོགས་མ་དག་པ་འདྲེས་མ་ལའོ། །ཉེ་བ་འཁོར་གྱིས་ནི་དགྲ་བཅོམ་པ་ལྔ་བརྒྱ་སྟེ་དག་པའི་ཡུལ་ལའོ། །དགྲ་བཅོམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཚོགས་ལ་གསུངས་པའོ།།གཉིས་པ་བཤད་ཐབས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྔའི་ཚུལ་གྱིས་བཤད་པ་ལ། སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས། དགོས་པ་བསྡུས་པའི་དོན་བཅས་དང༌། །ཚིག་དོན་བཅས་དང་མཚམས་སྦྱར་བཅས། །(༤ན)
བརྒལ་ལན་བཅས་ཏེ་བསྙད་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར། དགོས་པ་ནི། མདོ་འདིས་ལུས་དབང་ཤེས་རབ་སྨིན་པ་གསུམ་ལྡན། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལས་དང་སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་གསུམ་ཤས་ཆུང་བའི་གང་ཟག་གིས་སྤོང་བ་བདུན་འཁོར་དང་བཅས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་བདེན་པར་རྟོགས་པའོ།

无垢善知识也具足修行之因——戒律，对于戒律在资粮道及其果位中难以获得而能获得，以及在获得后精勤修持的方式予以赞颂，通过诗歌创作也证明他具有智慧。
法是：此处作为对著于两边的对治，最初制定的律藏，对五位贤者说："应圆形穿着下裙"等；中间制定的是在佛陀教法出现过失时所制定的；最后制定的是在教法已出现过失后所制定的——如是三个阶段宣说。近侍从中汇集了总纲要，法商主从"佛陀律"到"僧众上部"之间的六偈，无垢善知识则从"佛陀"到"资粮道及其果位"的四段，以及"调伏比丘"等五偈——这是无垢善知识所述。礼赞偈二颂，"于亿劫中"等六偈，总纲偈颂，"毗婆尸佛、尸弃顶髻、一切护佑"等表明是何位导师所说的三偈，"应当开始"等两偈，回向偈一颂——这些是近侍所述。
从时间上看，佛陀成道后两个月不说法，经梵天顶髻持请求后，首先向五位贤者宣说，直至涅槃前都在宣说。近侍则在佛涅槃后第一年以结集方式宣说。后两位阿罗汉也在如来圆寂后不久宣说。
处所是：舍卫城、波罗奈斯、瞻波、王舍城、广严城和迦毗罗卫城。近侍则在尼拘律窟，法商主和无垢善知识则在中印度殊胜处所宣说。
眷属：如来向从五比丘开始的清净者以及与善施等不清净混杂者宣说。近侍则向五百阿罗汉等清净境宣说。其他两位阿罗汉也向出家众宣说。
第二，以五种说法支分的方式讲解。如大师世亲所说："应以具足的需求、摄义、词义、联系和问答来解说。"需求是：此经使身、根、慧三者成熟，烦恼、业和生三种障碍较小的人，对七种断除及其眷属的戒律真实了解。


 །བསྡུས་པའི་དོན་ནི། བསྟན་བཅོས་དང་སྤྱིའི་ཁོང་ན་གནས་པའི་བརྗོད་བྱ་མི་གསལ་བ་ཁ་བསྐངས་ནས་བཤད་པ་དང༌། བསྟན་བཅོས་རང་གི་བསྡུས་དོན་ཚིག་རིམ་དུ་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ། སྡོམ་པ་མ་ཐོབ་པ་འཐོབ་བྱེད། ཐོབ་པ་སྲུང་བར་བྱེད་པ། ཉམས་ནས་ཕྱིར་བཅོས་པའི་ཐབས་དང་གསུམ་ཡིན་ལ། དེ་གསུམ་གྱིས་ནི་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་མཐའ་དག་བསྡུས་ཏེ། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་ནི་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་བརྡ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་གྱི། དེ་ཡང་ཉི་ཤུར་ལོན་ཅིང༌། ལོན་པར་ཁོ་ནར་མ་ཟད། མཐུན་པའི་རྐྱེན་གང་ལས་ནོད་པའི་ཡུལ་མཁན་པོ་ལ་སོགས་མངོན་གྱུར་རྣམ་པ་བཅུ་སྟེ། རྟེན་ལུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། ཆོ་ག་སྦྱོར་དངོས་རྗེས་གསུམ་ཚང༌། འགལ་རྐྱེན་བར་ཆད་ཀྱི་ཆོས་མཚམས་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ཞིག་དགོས་སོ། ཐོབ་ནས་བསྲུང་བའི་ཚུལ་ལ་ལྔ་སྟེ། གང་ཟག་གཞན་ལ་བརྟེན་པ་དང༌། རང་གི་བསམ་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང༌། མི་མཐུན་པ་ངོ་ཤེས་པ་དང༌། བསླབ་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པའི་སྒོ་ནས། བདེ་བར་གནས་པའི་རྐྱེན་བརྟེན་པ་ལས་བསྲུང་པའོ། །དེ་ཡང་དང་པོ་ནི། གནས་ལ་གནས་ཤིང་ཞུ་བ་དང༌། ཆད་པ་(༤བ)
གཅོད་པའི་ཚུལ་ཏེ། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་ན་བདེ། །ཞེས་པ་དང༌། གྲོགས་བཟང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། །ཞེས་པས་བསྟན་ཏོ། །གཉིས་པ་ལ། སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་ལ་འཇུག་པ་རང་ངོས་ནས་ངོ་ཚ་ཞིང༌། གཞན་ངོས་ནས་འཇིག་རྟེན་ལྷ་དང་བཅས་པས་ཁྲེལ་ཡོད་པར་བསྲུང་བའི་ཕྱིར། གཉེན་པོ་མི་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་དང༌། འཕྲལ་དུ་བྱ་ར་བྱེད་བཞིན་པའི་ཤེས་རབ་དང༌། སྒོ་དུ་མ་ནས་བག་ཡོད་པའམ། བག་ཟ་བ་དང་བཅས་ཏེ་ལྟུང་བའི་ཕྱོགས་ལ་གཡང་ཟ་བའི་བློ་ནར་མ་དང་བཅས་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། སྡོམ་པ་གཏོང་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང༌། བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་ནུས་ཀྱི་སྡོམ་པ་རྨས་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཡིན་པ་དང༌། སེམས་རབ་དྭངས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བར་ཆད་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའི་རྒྱུ་གང་ཡིན་རྣམ་ངོ་ཤེས་པར་བྱས་ཏེ་སྤོང་བའོ། །བཞི་པ་ནི། ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་ཅིང་ལྟུང་བས་དག་པར་ཁས་ལེན་པའི་གསོ་སྦྱོང་དང༌། དབྱར་དགག་ལ་སོགས་པས་རྒྱུད་དག་པར་བཅོས་པའོ། །ལྔ་པ་ནི། གོས་ལ་བརྟེན་པ་གོས་ལས་གྱུར་པའི་ལྟུང་བྱ་སུམ་ཅུ་སོ་དྲུག ཟས་ལ་བརྟེན་ཏེ་ཟས་ལས་གྱུར་པའི་ལྟུང་བ་ཉེར་གཉིས། སྣོད་སྤྱད་ལ་བརྟེན་ཏེ་ལྷུང་བཟེད་འཆང་སློང་ཁབ་རལ་ཏེ་གསུམ། གནས་ཁང་གནས་མལ་ལ་བརྟེན་པའི་ཁང་པ་ཁང་ཆེན་སོགས་བཅུ་གསུམ་སྟེ་ལོངས་སྤྱོད་པ་མཐའ་གཉིས་ཀྱི་དུབ་པ་བསལ་བའི་ཚུལ་གྱིས་སོ། །གསུམ་པ་ཉམས་པ་ཕྱིར་བཅོས་ལ་བསམ་པ་ནི། འགྱོད་ནས་སྡོམ་པ་འཆོས་པར་འདོད་པ་མྱང་འདས་ཀྱི་བསམ་པ་དང་ལྡན་པའོ། །སྦྱོར་བ་ནི། བཤགས་(༥ན)
པའི་ཚུལ་ལས་ཀྱི་ཆོ་ག་ནས་འབྱུང་བཞིན་བྱའོ། །བསྡུས་དོན་གཉིས་པ་ནི། མདོ་འདི་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་སྡོམ་རྣམས་ཡིན་ལ། ཚིག་དོན་ནི། འོག་ནས་འཆད་པར་འགྱུར་ཞིང༌། མཚམས་སྦྱར་ནི། གསོ་བ་དང་རྣམ་པར་བཞག་པ་ལ་སོགས་པས་གླེང་བསླང་བའོ།།བརྒལ་ལན་ནི། རང་རང་གི་སྐབས་བབས་ཀྱིས་འཆད་མོད་ཀྱང༌། མདོ་འདི་བསྒྲུབ་པའི་བསྟན་བཅོས་ཤས་ཆེ་བས་བརྒལ་ལེན་གྱི་སྤྲོས་པ་ཆེ་བ་མེད་དོ།

摄义是：论典和总体内容中未明确的所述内容通过补充而解说，以及论典本身的摄要依次解说，二者中的第一项包括：获得未得之律仪、守护已得之律仪、以及恢复失坏的方法三种。这三项囊括了全部律藏。别解脱律仪是依照表示而正确获得的，需要年满二十岁，不仅年满，还需具备和合因缘——从何处获得的对境，如亲教师等现前的十种条件：所依身体圆满，仪轨具备前行、正行、后行三部分，远离违缘障碍法如无间罪等。
获得后的守护方式有五种：依靠他人、自己意乐圆满、认识违缘、通过完全修习学处、依靠安乐住处的条件而守护。其中第一种是：住止依止处并请教，以及实施惩罚的方式，如"圣者见之安乐"及"善友极难得"所示。第二种是：自己方面对恶不善的行为感到羞耻，他人方面则为世间和天人所谴责而守护，因此需要对治之不忘正念，随时警觉的智慧，多方面保持谨慎或戒慎恐惧，对于堕罪方面常具有警惕之心。第三种是：认识舍弃律仪的因是何，损害能成就菩提的律仪的因是何，障碍极为明净之心定的因是何，认识后予以舍弃。第四种是：每半月通过表明自己无有犯戒的布萨，以及夏安居等净化相续。第五种是：依靠衣物而有关于衣物所产生的三十六种过失，依靠食物而有关于食物所产生的二十二种过失，依靠器具而有持钵、求钵、针刀等三种，依靠住房卧具而有房屋、大房等十三种——以远离二边疲劳的方式使用受用物。
第三，恢复失坏，其发心是：感到悔恨而希望改正律仪，具有涅槃之心。行为是：依照忏悔方式，如羯磨仪轨中所述而行。
第二种摄义是：此经包含总体和个别的纲要。词义将在下文解释，连接则是通过疗愈和安立等引出话题。问答虽然会根据各自的情况解释，但此经以修行论典为主，因此没有太多的问答分析。


 །གཉིས་པ་མཚན་གྱི་དོན་ནི། རྒྱ་གར་སྐད་དུ༌། པྲ་ཏི་མོཀྵ་སཱུ་ཏྲ། བོད་སྐད་དུ། སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ། ཞེས་བྱ་བ་ཡིན་པ་ལ་དཀའ་བའི་གནས་ཁོང་ནས་བསླངས་ཏེ་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་སོ་སོར་ཐར་པ་ལ། བརྗོད་བྱ་དོན་གྱི་དང༌། རྗོད་བྱེད་སྒྲའི་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ། རྒྱུ་གང་ལས་སྐྱེ་བ་འདི་ཤེས་དགོས་ཏེ། དེ་ཡང་སྡེ་པའི་ལུགས་ལ། འདུས་བྱས་ཀྱི་དངོས་པོ་བསྐྱེད་པ་ལ། རྒྱུ་དྲུག རྐྱེན་བཞི། འབྲས་བུ་ལྔ་ལས་བསྐྱེད་དགོས་ཏེ། གྲུབ་མཐའ་ལས། བྱེད་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང༌། །སྐལ་མཉམ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང༌། ཀུན་ཏུ་འགྲོ་དང་རྣམ་སྨིན་དང༌། །རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། །1ཅེས་འབྱུང་བས། རྣམ་སྨིན་ལས་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྡོམ་པའི་སྐྱེ་རྒྱུ་ལས་རྣམ་སྨིན་གྱི་མཚན་ཉིད་མ་ཚང་སྟེ། རྣམ་སྨིན་རྒྱུ་ནི་མི་དགེ་དང༌། །དགེ་བ་ཟག་བཅས་རྣམ་ཁོ་ན། །2ཞེས་བཤད་ཅིང༌། དུས་སྐྱེ་བ་གཅིག་གི་ཕྱི་ནས་འགྲུབ་པར་བཤད་པ་ལ། སྡོམ་པ་དགེ་བ་ཡིན་པ་དང༌། ཀུན་འགྲོ་ལས་ཀྱང་མི་སྐྱེ་སྟེ། སྡོམ་པ་ལ་ཀུན་འགྲོའི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ། དེའི་མཚན་ཉིད། ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་ཉོན་(༥བ)
མོངས་ཅན། །3ཞེས་དང༌། མཚུངས་ལྡན་ལས་ཀྱང་སྡོམ་པ་མི་སྐྱེ་སྟེ། དེའི་མཚན་ཉིད་མེད་པས། དེའི་མཚན་ཉིད་ནི། སེམས་བྱུང་རྟེན་མཚུངས་ཅན་རྣམས་སོ། །4ཞེས་འབྱུང་བས། བྱེ་སྨྲས་སྡོམ་པ་གཟུགས་སུ་འདོད་པའི་ཕྱིར་མི་འཐད་དོ། །སྐབས་འདིར་རྒྱུ་གསུམ་སྟེ། སྐལ་མཉམ་གྱི་རྒྱུ་ནི་སྔ་མ་ལས། ཕྱི་མ་རིགས་མཐུན་གསར་དུ་སྐྱེ་བ་སྟེ། སྐལ་མཉམ་རྒྱུ་ནི་འདྲ་བའོ། །5ཞེས་དང༌། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་ནི། འབྱུང་བ་རྙིང་པ་བཞི་ཚན་བདུན་བདུན་གྱིས་གསར་པ་བཞི་ཚན་བདུན་མདུང་ཁྱིམ་གྱི་ཚུལ་དུ་བསྐྱེད་དེ། འདུས་བྱས་མཚན་ཉིད་བཞི་ལྡན་དུ་སྐྱེ་བར་བྱེད་ལ། བྱེད་པའི་རྒྱུ་ལས་ཀྱང་སྐྱེ་སྟེ། འདི་ལ་གཉིས། བྱེད་རྒྱུ་བྱེད་པས་སྟོང་སྟེ་གེགས་མ་བྱས་པ་ཙམ་དང༌། བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་ཡང་གསུམ་སྟེ། དང་པོ་ནི། སྡོམ་པ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པའི་གཞི་རྟེན་སྐད་ཅིག་གཉིས་པ་ཕན་ཆད་ཀྱི་རྒྱུན་གནས་པར་བྱེད་པ་འབྱུང་བ་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང༌། གཉིས་པ་ནི། སྡོམ་པ་སྐྱེ་བ་ལ་སྐད་ཅིག་དུ་མས་བར་དུ་ཆོད་པའི་གནས་སྐབས་རྒྱུ་དང༌། སྐད་ཅིག་ཕྱི་མ་ལ་སྐྱེ་བའི་སྔ་མའི་གནས་སྐབས་ལ་དུས་ཀྱི་ཀུན་སློང་སྟེ་སེམས་པ་རྒྱུར་གྱུར་པ་དང༌། གསུམ་པ་ནི། རང་དང་གཞན་གྱི་རིག་བྱེད་རྒྱུར་གྱུར་པའོ། །རིག་བྱེད་ལ་ཡང་རང་གི་ལུས་རྟགས་བསམ་པ་ཕུན་ཚོགས་སྔ་མ་སྔོན་སོང༌། གཞན་གྱི་རིག་བྱེད་ནི་མཁན་སློབ་དགེ་འདུན་མཚན་ལྡན་གྱིས་ཁྱད་པར་དུས་བྱས་པའོ། །རྐྱེན་ནི། བྱེ་སྨྲའི་ལུགས་ལ། རྒྱུ་ཡང་ཡིན། རྐྱེན་ཡང་ཡིན་པར་མི་འགལ་བས། སྐལ་མཉམ། མཚུངས་ལྡན། ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་གསུམ་པོ་དེ་རྐྱེན་གཅིག་ཏུ་བྱས་པ་དང༌། (༦ན)
བྱེད་རྒྱུ་བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་བྱས་པས། རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བ་རྒྱུ་ལྔ་སྟེ། བྱེད་རྒྱུ་ཞེས་བྱ་བདག་པོར་བཤད། །1ཅེས་པ། རྐྱེན་ནི། གཉིས་ལས་སོ། །འབྲས་བུ་ལྔ་ལ་བྱེད་འབྲས་སུ་འདོད་དེ། གང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་སྐྱེ་བ། །འབྲས་དེ་སྐྱེས་བུ་བྱེད་ལས་སྐྱེས། །2ཞེས་པའོ། །འོ་ན་སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་རང་གི་ངོ་བོ་ནི། གཞན་ལ་གནོད་པ་གཞི་བཅས་ལས་བཟློག་པ་སྟེ། དེ་ཡང་བྱེ་སྨྲ་ལྟར་ན། རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་གྱི་གཟུགས་བསྟན་མེད་ཐོགས་མེད་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སུ་བསྡུ་ཞིང༌། ཇི་སྐད་དུ། སྡོམ་དང་སྡོམ་པ་མིན་དང་གཞན། །1ཅེས་དང༌། གཡེང་དང་སེམས་མེད་པ་ཡི་ཡང༌། །དགེ་དང་མི་དགེ་རྗེས་འབྲེལ་གང༌། །འབྱུང་བ་ཆེ་རྣམས་རྒྱུར་བྱས་པ། །དེ་ནི་རྣམ་རིག་བྱེད་མིན་བརྗོད། །2ཅེས་སོ།

第二，标题的含义：梵语为"Pratimokṣa-sūtra"，藏语为"所索塔巴木多"（意为别解脱经）。我将从难解之处深入探讨解释。
别解脱有两方面：所诠义和能诠声（语言）。首先，需了解它从何因而生。根据部派的观点，产生有为法需要六因、四缘和五果。如《宗义》中所言："能作因、俱生因、同类因、相应因、遍行因和异熟因，因被承认为六种。"
从异熟因不生律仪，因为律仪的生因不具备异熟因的特征。如说："异熟因唯是不善，及有漏善法。"且说从一生之后才成就，而律仪是善法。
从遍行因也不生律仪，因为律仪不具遍行因特征。其特征是："所谓遍行是烦恼性。"
从相应因也不生律仪，因不具其特征。其特征是："心所法具同所依等。"由于说一切有部主张律仪是色法，故不合理。
这里有三种因：同类因是从前生后，新生同类，如"同类因是相似者"。俱生因是旧四大种各七组以矛屋方式产生新四大种七组，使其生起为具四相的有为法。能作因也能生起，分两种：空能作因仅是不作障碍，具作用能作因又分三种：一是作为律仪在相续中生起的所依基础，从第二刹那以后相续安住的大种作为因；二是律仪生起时被多刹那间隔的位因，以及在后刹那生起之前一刹那的位因中的时发心即思心所作为因；三是自身和他人的表业作为因。表业中，先有自身的身相、意乐圆满，他人的表业是亲教师、轨范师及具相僧众的特别作用。
缘：依说一切有部，可同时是因与缘，因此同类、相应、俱生三因合为一缘，能作因作为增上缘，"所谓因有五种，能作因说为增上。"缘有两种。五果中是士用果，"凡由何力而生起，彼果即从士用生。"
那么别解脱律仪的本质是：制止损害他人及其根本。依说一切有部，是无表色，无见无碍，纳入法处和法界，如云："律仪、不律仪及余。"又说："散乱及无心，善不善相续，以大种为因，说为无表色。"
;


 །མོད་སྡེ་པས་སྤོང་སེམས་དགེ་བར་འདོད། སེམས་ཙམ་པས་སྤོང་སེམས་དགེ་བ་ས་བོན་དང་བཅས་པར་འདོད། སོ་ཐར་གྱི་སྡོམ་པ་དེ་ལ་མིང་དུ་དབྱེ་བ་བརྒྱད་དེ། འཁོར་རྣམ་པ་བཞི་ནི། ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་བསྙེན་ཕ་མ་གཉིས། རབ་ཏུ་བྱུང་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་དགེ་སློང་ཕ་མ་གཉིས་སོ། མིང་བསྙེན་གནས་དགེ་བསྙེན་ཕ་མ་གཉིས། དགེ་ཚུལ་ཕ་མ་གཉིས། དགེ་སློབ་མ། དགེ་སློང་ཕ་མ་གཉིས་སོ། །རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། དགེ་ཚུལ། དགེ་སློང༌། དགེ་བསྙེན། བསྙེན་གནས་ཏེ་བཞི། དགེ་སློང་མཚན་འགྱུར་ན་དགེ་སློང་མ་ཞེས་འཕོ། དགེ་ཚུལ་མ་དང་དགེ་སློང་མ་མཚན་འགྱུར་ན་དགེ་ཚུལ་དང་དགེ་སློང་ཞེས་མིང་འཕོ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ།3སོ་སོར་ཐར་ཞེས་བྱ་རྣམ་བརྒྱད། །རྫས་སུ་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་(༦བ)
ཏེ། །མཚན་ལས་མིང་ནི་འཕོ་བའི་ཕྱིར། །ཐ་དད་དེ་དག་འགལ་བ་མེད། །ཅེས་སོ། བསྙེན་གནས་ནི་ཉིན་ཞག་གཅིག་པ་སྟེ། དགེ་ཚུལ་གྱི་བསླབ་པ་བཅུའི་སྟེང་ནས་གསེར་དངུལ་ལེན་སློང་ཕྲིས་ནས་གར་སོགས་ཕྲེང་སོགས་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའོ། །དགེ་བསྙེན་ནས་རྫོགས་པའི་བར་ནི་ཇི་སྲིད་འཚོ་བའི་སྟེ། དགེ་བསྙེན་ལ་ཡང་རྣམ་གྲངས་དྲུག་གམ་བདུན་ཏེ། སྐྱབས་གསུམ་འཛིན་པའི་དགེ་བསྙེན་དང༌། སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པ་སྲོད་གཅོད་ལྟ་བུ་སྤོང་བ། སྣ་འགའ་སྤྱོད་པ་དེའི་སྟེང་དུ་མ་བྱིན་པ་ལེན་པ་སྤོང་བ་ལྟ་བུ། ཕལ་ཆེར་སྤྱོད་པ་དེའི་སྟེང་དུ་འདོད་ལོག་སྤང་བ་ལྟ་བུ། དེའི་སྟེང་དུ་ཆང་སྤོང་བ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ། མི་ཚངས་སྤྱོད་རིལ་གྱིས་སྤང་བ་ཚངས་སྤྱོད་ཀྱི་དགེ་བསྙེན་ཏེ་དྲུག་པོ་འདི་བྱེ་སྨྲ་དང་ཐུན་མོང་ལ་བསྙེན་གནས་ཡན་ལག་བརྒྱད་ཇི་སྲིད་འཚོ་བའི་བར་དུ་བསྲུང་བ་གོ་མིའི་དགེ་བསྙེན་ཞེས་མདོ་སྡེ་པ་ཟེར། རབ་བྱུང་ལ་རྩ་བཞི་ཡན་ལག་དྲུག་ཕྱོགས་མཐུན་དང་བཅས་པ་བསྲུང་བ་དགེ་ཚུལ་ཕ་མ། དེའི་ཁར་ལོ་གཉིས་སུ་རྩ་བའི་ཆོས་དྲུག་དང༌། རྗེས་མཐུན་གྱི་ཆོས་དྲུག་སྟེ། བཅུ་གཉིས་སྤངས་པས་དགེ་སློབ་མའི་བསླབ་པ། ཁྲིམས་ཉིས་བརྒྱ་ལྔ་བཅུ་ཆ་ལག་དང་བཅས་པ་སྤོང་བ་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའོ། །བྱེད་ལས་ནི། མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཆུ་ལོན་ཏོ། །སྒྲ་བཤད་པ་ནི། པྲ་ཏི་སོ་སོ་ལ་འཇུག་པ་ནི། རྒྱུད་སོ་སོ་བ་ཐ་དད་པར་སོ་སོ་ཐར་ཞེས་པའམ། པྲ་ཐ་མ་ཞེས་པ་དང་པོ་ལ་འཇུག་པས་བརྗོད་པ་གསུམ་གྱི་མཐར་དང༌། དང་པོར་སྡོམ་པ་ཐོབ་པས་དང་པོར་ཐར་པ་བྱས་(༧ན)
པའམ། ཨུ་པ་པྲ་ཏི་ཐབས་ཀྱི་དོན་ཏེ་ཐར་པའི་ཐབས་ཞེས་བྱ་བར་སྦྲེལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཞར་ལ་འགྱུར་ཕྱག་གིས། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་སྨྲས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་ཚོགས་སུ་སྣང་བའི་ལུང་སྡེ་བཞི་འགྲེལ་པ་དང་བཅས་པའོ། །གཉིས་པ་གཞུང་དོན་ལ། མཆོད་པར་བརྗོད་ཅིང་བཤད་པར་དམ་བཅའ་བ་ལ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྒྱུའི་དུས་སུ་བསྙེན་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་གཉིས་སུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་དུ་བསགས་སྦྱང་གི་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་ལ། འབྲས་བུའི་དུས་ཀྱི་བསྙེན་པའི་སྐུ་གསུམ་ཡེ་ཤེས་གཉིས་དང་བཅས་བརྙེད་ལ། བ་དན་ནི་ཕུར་ཞིང་མངོན་པར་གསལ་བའི་དཔེ་སྟེ། མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་གསལ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་གྲགས་པའོ། །འོ་ན་གཟུགས་མེད་དུ་ཅི་ལྟར་གྲགས་སྙམ་ན། གཟུགས་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པའི་ས་པ་ཡིན་པས་སངས་རྒྱས་ལ་སངས་རྒྱས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ།

经部派认为断心是善法。唯识派认为断心是具有种子的善法。别解脱律仪可分为八种名称：四众分别是在家众的男女居士二种，出家众的比丘、比丘尼二种。名称上有近住、男女居士二种，男女沙弥二种，式叉摩那，比丘、比丘尼二种。实质上分四种：沙弥、比丘、居士、近住四者。比丘性别改变时名称变为比丘尼，女沙弥和比丘尼性别改变时名称变为沙弥和比丘，如云："别解脱有八种，实质上只有四种，因性别而名称转变，彼等差别无相违。"
近住是一日一夜，即沙弥十学处之上，去掉接受金银和歌舞等、花鬘等合为一项。从居士到圆满戒是尽形寿的。居士又有六或七种差别：受持三皈依的居士，行持一分如戒杀生，行持数分如在前者基础上再戒不与取，行持多分如在前者基础上再戒邪淫，在前者基础上戒酒的圆满者，完全戒除不净行的梵行居士——这六种是与说一切有部共同的，而经部派称守持八支近住戒直至命终者为牛主居士。
出家者守护四根本六支分及随顺法者为男女沙弥，在此基础上两年内断除六根本法及六随顺法共十二法者为式叉摩那学处，断除二百五十戒及支分者为近圆（具足戒）。
作用是：犹如水井，能断除违品。词源解释是：Prati意为"各别"，指各个相续不同而各别解脱；或者Prathama意为"第一"，在三次诵说之后及最初获得律仪时获得解脱；或者Upa-prati意为"方便"，解释为解脱的方便。
附带说明译文开首的顶礼文："敬礼一切遍智"。
第二，指名、句、文字集合的四部经及其注释。
第二，正文内容，礼赞并立誓宣说。如来因位修习两种菩提心，在三无数劫中圆满积集净化，在果位得到修习的三身及二智慧。幢幡是竖立而明显的比喻，代表使增上生与决定胜明显。这在三界中闻名。若问在无色界如何闻名，无色界的处是神通地，故对佛陀作佛想。
;


 །དམ་པ་དེ་ཀུན་མཁྱེན་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི། བདེན་པ་བཞི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང༌། དེའི་ཐབས་ནི་སྒྲ་སྟེ་སེང་གེ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་གདུལ་བྱ་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་སྒྲོག་པར་མཛད་ལ། མཁྱེན་པ་ཕུན་ཚོགས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང༌། ཐུགས་རྗེ་ཕུན་ཚོགས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་མཛོད་དམ་གཏེར་བརྙེས་པ་སྟེ། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཕུན་ཚོགས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་ལ་ཚངས་པའི་དབང་པོ་ནི་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་བདག་པོ་སྟེ། དེས་ཀྱང་གཙུག་གི་ནོར་བུས་གཏུག་པ་ཡིན་(༧བ)
ནོ། །སྤང་བའི་ཁྱད་པར་ནི། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་གཏིང་མཐའ་མེད་པ་ལས་བརྒལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་གཙོ་བོ་སྟེ། སྐྱབས་གནས་དེ་ལ་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་བསླབ་གཞི་ལུང་སྡེ་བཞི་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་འབྱུང་བའི་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་ལས་རིང་དུ་འཕགས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་དབུས་སུ་དབྱེ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དབྱེ་བ་བྱས་པ་ལས། དང་པོ་སོ་སོ་ཐར་པ་ལ་བསྟོད་པ་ནི། མཐོང་ཆོས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ལ་བལྟོས་ཏེ་བསྟོད་པ་ལ་ལྔ་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་པའི་འདུལ་བ་ནི། རི་བོ་གངས་ཅན་གྱི་ཞོལ་གྱི་མཚོ་མ་དྲོས་པ་དང་སྟེ། གཏིང་མཐའ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཞིའི་གནས་བརྗོད་པའི་སྙིང་དང་ཞེས་པ་ནི་ས་བོན་དང་རྩ་བ་ཡིན་ལ། སྙིང་པོ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་དོན་གྱིས་ན་སོ་སོར་ཐར་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་འདི་ནི་དམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ། འདི་ཉིད་ཀྱི་ཤུལ་གང་དུ་ཆས་པར་གཅེས་སྤྲས་བྱས་པས་དེར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀུན་ཀྱི་ནི་བློན་པོ་དང་འདྲ་བ་འདྲེན་པའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ལ། སོ་སོར་ཐར་པ་འདི་ནི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ཚོང་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་མྱང་འདས་ཀྱི་ནོར་བུ་ཉོ་བར་བྱེད་པ་ཡི་ཟོང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བསླབ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ཡང་བསླབ་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་བཞག་པའི་གནས་ཀྱི་ཚོང་ཁང་ཆེན་མོ་ནི་བསླབ་པ་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པས་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྲུལ་གྱི་དུག་དང་འདྲ་བའི་གདུག་པ་རྣམ་པར་(༨ན)
སེལ་བའི་སྨན་ནི་སོ་ཐར་འདི་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་འདི་ནི་གླང་པོ་ཆེ་གཞོན་ནུ་ལང་ཚོས་མྱོས་པའི་ཆགས་པས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་འདུལ་བར་བྱེད་པ་རྐང་གཉིས་གཞོན་ནུ་ནི་མི་སྟེ། ལྕགས་ཀྱུ་དང་བཅས་ནས་སྣ་ཞགས་ནས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །མ་མཐོང་བའི་ཕན་ཡོན་ནི། རྒྱ་མཚོ་དུག་ཅན་ལས་ཟབ་པའི་འཁོར་བ་ལས་སྒྲོལ་བའི་བསྒྲལ་ཐབས་གཟིངས་ལྟ་བུ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བཟང་འགྲོ་སྟེ་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རེ་བ་སྟེ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཆུ་ལོན་གྱི་ཟམ་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་ཐར་འདི་ནི་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་པ་ཕམ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་སོགས་དེ་ཉིད་རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་བར་རྒྱུད་ལ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་སོ་སོར་ཐར་པའོ། །སོ་ཐར་འདི་ནི་ཐར་པའི་གྲོང་དུ་འཇུག་པའི་ཐེམ་སྐས་ཀྱི་གཞི་དང་འདྲ་བར་གནས་པའོ། །སྟོན་པ་དང་འདྲ་བར་བསྟོད་པ་ནི། ང་ནི་མྱ་ངན་འདས་གྱུར་ནས། །འདི་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་སྟོན་པའོ། །ཞེས། རང་བྱུང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་གུས་པ་དང་བཅས་པར་ནན་ཏན་དུ་དགེ་སློང་གི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བསྟོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་འདིར་བསྟོད་པ་ཡིན་ནོ།

 །དམ་པ་དེ་ཀུན་མཁྱེན་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ནི། བདེན་པ་བཞི་མངོན་པར་རྟོགས་པ་དང༌། དེའི་ཐབས་ནི་སྒྲ་སྟེ་སེང་གེ་ནི་འཇིགས་པ་མེད་པ་བཞིན་དུ་མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ཕྱོགས་འབྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་གདུལ་བྱ་རྣམས་སྡུད་པར་བྱེད་པའི་སྒྲ་སྒྲོག་པར་མཛད་ལ། མཁྱེན་པ་ཕུན་ཚོགས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཅིང༌། ཐུགས་རྗེ་ཕུན་ཚོགས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་མཛོད་དམ་གཏེར་བརྙེས་པ་སྟེ། འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་ཕུན་ཚོགས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཞབས་ལ་ཚངས་པའི་དབང་པོ་ནི་སྤྱི་ཕུད་ཀྱི་བདག་པོ་སྟེ། དེས་ཀྱང་གཙུག་གི་ནོར་བུས་གཏུག་པ་ཡིན་(༧བ)
ནོ། །སྤང་བའི་ཁྱད་པར་ནི། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་གཏིང་མཐའ་མེད་པ་ལས་བརྒལ་བ་ཡིན་ཏེ། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁྱད་པར་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གིས་བསྡུས་པའི་གཙོ་བོ་སྟེ། སྐྱབས་གནས་དེ་ལ་སྤྱི་བོས་ཕྱག་འཚལ་ཏེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཐོབ་པའི་ཐབས་སུ་གྱུར་པའི་བསླབ་གཞི་ལུང་སྡེ་བཞི་ནི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་འབྱུང་བའི་སྣོད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། སྡིག་པ་མི་དགེ་བ་ལས་རིང་དུ་འཕགས་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་དབུས་སུ་དབྱེ་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་དབྱེ་བ་བྱས་པ་ལས། དང་པོ་སོ་སོ་ཐར་པ་ལ་བསྟོད་པ་ནི། མཐོང་ཆོས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ལ་བལྟོས་ཏེ་བསྟོད་པ་ལ་ལྔ་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་པའི་འདུལ་བ་ནི། རི་བོ་གངས་ཅན་གྱི་ཞོལ་གྱི་མཚོ་མ་དྲོས་པ་དང་སྟེ། གཏིང་མཐའ་མེད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཞིའི་གནས་བརྗོད་པའི་སྙིང་དང་ཞེས་པ་ནི་ས་བོན་དང་རྩ་བ་ཡིན་ལ། སྙིང་པོ་ནི་མི་འགྱུར་བའི་དོན་གྱིས་ན་སོ་སོར་ཐར་པ་འདི་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་འདི་ནི་དམ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སངས་རྒྱས་ཉིད་དེ། འདི་ཉིད་ཀྱི་ཤུལ་གང་དུ་ཆས་པར་གཅེས་སྤྲས་བྱས་པས་དེར་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བཅས་པའི་ཆོས་ཀུན་ཀྱི་ནི་བློན་པོ་དང་འདྲ་བ་འདྲེན་པའི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་ལ། སོ་སོར་ཐར་པ་འདི་ནི་དགེ་སློང་རྣམས་ཀྱི་ཚོང་པའི་ཚོགས་ཀྱིས་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའི་མྱང་འདས་ཀྱི་ནོར་བུ་ཉོ་བར་བྱེད་པ་ཡི་ཟོང་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའི་བསླབ་པ་གསུམ་སྟེ། དེ་ཡང་བསླབ་པ་ཕྱི་མ་གཉིས་བཞག་པའི་གནས་ཀྱི་ཚོང་ཁང་ཆེན་མོ་ནི་བསླབ་པ་སྔ་མ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་འཆལ་བས་ཏེ་ཉོན་མོངས་པས་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱི་སྦྲུལ་གྱི་དུག་དང་འདྲ་བའི་གདུག་པ་རྣམ་པར་(༨ན)
སེལ་བའི་སྨན་ནི་སོ་ཐར་འདི་ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་ཐར་པ་འདི་ནི་གླང་པོ་ཆེ་གཞོན་ནུ་ལང་ཚོས་མྱོས་པའི་ཆགས་པས་སེམས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་རྣམ་པར་འཕྲུལ་པ་འདུལ་བར་བྱེད་པ་རྐང་གཉིས་གཞོན་ནུ་ནི་མི་སྟེ། ལྕགས་ཀྱུ་དང་བཅས་ནས་སྣ་ཞགས་ནས་འཛིན་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །མ་མཐོང་བའི་ཕན་ཡོན་ནི། རྒྱ་མཚོ་དུག་ཅན་ལས་ཟབ་པའི་འཁོར་བ་ལས་སྒྲོལ་བའི་བསྒྲལ་ཐབས་གཟིངས་ལྟ་བུ་ནི་སོ་སོར་ཐར་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་བཟང་འགྲོ་སྟེ་བདེ་འགྲོར་འགྲོ་བའི་རེ་བ་སྟེ་གདོན་མི་ཟ་བར་ཆུ་ལོན་གྱི་ཟམ་པ་ཡིན་ནོ། །སོ་ཐར་འདི་ནི་མཐོང་སྒོམ་གྱི་སྤང་བྱའི་ཉོན་མོངས་པ་ཕམ་པར་བྱེད་པའི་ལམ་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་སོགས་དེ་ཉིད་རྒྱལ་པོ་དང་འདྲ་བར་རྒྱུད་ལ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་མཆོག་སོ་སོར་ཐར་པའོ། །སོ་ཐར་འདི་ནི་ཐར་པའི་གྲོང་དུ་འཇུག་པའི་ཐེམ་སྐས་ཀྱི་གཞི་དང་འདྲ་བར་གནས་པའོ། །སྟོན་པ་དང་འདྲ་བར་བསྟོད་པ་ནི། ང་ནི་མྱ་ངན་འདས་གྱུར་ནས། །འདི་ནི་ཁྱོད་ཀྱི་སྟོན་པའོ། །ཞེས། རང་བྱུང་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཀྱིས་གུས་པ་དང་བཅས་པར་ནན་ཏན་དུ་དགེ་སློང་གི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་མདུན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་བསྟོད་ལ། དེའི་ཕྱིར་ཡང་འདིར་བསྟོད་པ་ཡིན་ནོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是藏文的直译成简体中文：
那神圣者是遍知者。而成就彼之法是四圣谛的证悟，其方便是声音，如同狮子无所畏惧，能破除外道方派并吸引所化众生发出声响，具足圆满智慧的一切遍知，具足圆满大悲获得三宝之藏或宝藏，具足圆满果位殊胜的如来足下，梵王是顶髻之主，他也以顶髻宝珠触礼。
断除的殊胜是：已渡过三种苦海无底无边的大海，智慧的殊胜是六道众生所摄之尊主，以头顶礼敬彼等依怙处，为获一切智的方便之学处——四部律典，因为是三宝生起之器，所以由远离罪恶不善业之僧众在中开讲。如是分析之中，首先赞叹别解脱，观察现法利益而作赞叹分五：佛所说的律，就如同冈底斯山下的无热恼湖，无边无际的一切戒律基础所说的心，即是种子和根本，心髓以不变义而言就是此别解脱。此别解脱是正法之王佛陀本身，凡是追随他足迹所到之处精心护持，则成为十二支戒律和一切法的如同大臣般的最胜引导者。此别解脱是比丘僧团获得涅槃宝珠的商货，即以戒律为先行的三学，而且后两种学处安置的场所大市场就是前一种学处。对于破戒者，即被烦恼所缠者，如毒蛇之毒的恶毒清除药物就是此别解脱。此别解脱如同控制年轻大象被欲望冲昏头脑而心意错乱的，对于两足少年即人类，如同用钩和鼻索牵制一样。
未见的利益是：从比毒海更深的轮回中救渡的方便，如渡船般的就是别解脱。这是往善趣即往乐趣的希望，必定是过河的桥梁。此别解脱是战胜见修所断的烦恼之道十六刹那等，如同国王一样引导于相续的最胜别解脱。此别解脱如同进入解脱城的阶梯基础而住。
如同导师般赞叹是：「我入涅槃后，这将是你们的导师」，自生佛陀亲自恭敬且殷勤地在比丘僧团面前亲自赞叹，因此此处也作赞叹。


 །འོ་ན་མདོ་ལས། ཟག་པ་མེད་པའི་ལམ་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་ནས་མྱང་འདས་ཐོབ་པར་གསུངས་པ་དང༌། སོ་ཐར་ལ་བརྟེན་ནས་ཐོབ་པར་གསུངས་པ་འགལ་ཅེ་ན། ཉེས་པ་མེད་དེ། ཟག་མེད་ཀྱི་ལམ་ནི་དངོས་སུ་བརྟེན་ནས་དང༌། སོ་ཐར་ནི་རྒྱུད་ལ་བརྟེན་ཏེ་མྱང་འདས་ཐོབ་པར་གསུངས་པས་མི་འགལ་(༨བ)
བ་ཡིན་ནོ། །ཚོགས་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་བ་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལ། དེ་ཡང་དང་པོ་རྙེད་དཀའ་བ་ལས། དང་པོ་གཞན་འབྱོར་གྱི་སྒོ་ནས་རྙེད་དཀའ་བ་ནི།སངས་རྒྱས་ཤེས་བྱའི་སྒྲ་འདི་ཡང༌། །འཇིག་རྟེན་དག་ན་རབ་ཏུ་དཀོན། །ཞེས་དང༌། གཉིས་པ་རང་འབྱོར་གྱི་རྙེད་དཀའ་ནི། མི་ཉིད་རྙེད་པར་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །ཞེས་དང༌། གསུམ་པ་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི། རབ་ཏུ་བྱུང་བའང་ཤིན་ཏུ་དཀོན། །ཞེས་དང༌། བཞི་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི། དེ་བཞིན་རབ་ཏུ་བྱུང་རྣམས་ཀྱང༌། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་རབ་དཀོན། །ཞེས་པ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ལ་སོགས་ལྔ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང༌། དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་པ་དང༌། ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་དང༌། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བ་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པ་དང༌། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པའོ། །ལྔ་པ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡོངས་སུ་དག་གྱུར་ཀྱང༌། །གྲོགས་བཟང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། །ཞེས་པ་སྟེ། དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་དང༌། དམ་པའི་ཆོས་ཉན་ཅིང་སེམས་པ་དང༌། གཏོང་བ་སྤེལ་བ་དང༌། བར་ཆད་མེད་པ་དང༌། དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་དང་ལྔ་ནི་ལྡན་པར་དཀོན་པ་སྟེ། དགེ་བཤེས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱང༌། ཚུལ་ལྡན། མང་ཐོས། རྟོགས་ལྡན། རྗེས་སུ་བརྩེ་བ། ཡིད་མི་སྐྱོ་བ། བཟོད་ལྡན། མི་འཇིགས་པ། ཚིག་གི་བྱ་བ་དང་ལྡན་ལ། དགེ་སྦྱོང་(༩ན)
དུ་བྱེད་པའི་ཆོས་བཞི་དང་ལྡན་པ། འཁོར་གྱི་ནང་དུ་ཆོས་སྟོན་པ་ལ་ངག་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་གྱི་འཆད་ཤེས་པ་སྟེ། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྐད་སྨྲ་བ་དང༌། སྙན་ཅིང་འཇེབས་པ་དང༌། རྣམ་པར་གསལ་བ་དང༌། རྣམ་པར་རིག་པ་དང༌། མཉན་པར་འོས་པ་དང༌། མི་མཐུན་པ་མེད་པ་དང༌། བརྟེན་པ་མེད་པ་དང༌། ཕྱིར་མི་གཏུག་པ་བརྒྱད་དོ། །གཏོང་བ་སྤེལ་བ་ལ་ཡང༌། ཅིའི་ཕྱིར་གཏོང་ན་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་མངོན་ཤེས་དྲུག་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། སེམས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་བསམ་གཏན་བཞི་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚོགས་རྣམ་པར་དག་པའི་ལམ་གཉིས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང༌། དོན་གྱི་མཆོག་མཐར་ཕྱིར་པའི་ལམ་རྒྱུད་ལ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བར་ཆད་ཀྱི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་ནི། སྡིག་པའི་གྲོགས་སྤོང་ཞིང་ཐར་པའི་གེགས་སུ་གྱུར་པ་རྩ་ཉོན་དྲུག་ཉེ་ཉོན་ཉི་ཤུ་ཐམས་ཅད་དོ། །དགེ་སློང་གི་རྒྱན་བཅུ་བདུན་ནི། ཇི་སྐད་དུ། དད་ལྡན་གཡོ་མེད་ནད་ཉུང་དང༌། །བརྩོན་འགྲུས་ཤེས་རབ་འདོད་ཆུང་དང༌། །ཆོག་ཤེས་གསོ་སླ་དགང་སླ་དང༌། །སྦྱངས་དང་མཛེས་དང་དྲོད་རིག་དང༌། །སྐྱེད་བུ་དམ་ཆོས་མཁས་རྟགས་དང༌། །བཟོད་དང་དེས་དང་གྱ་ནོམ་པའོ། །ངེས་པ་ནི། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ས་ལས་སྟོན་པ་དང༌། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་བྱམས་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་དང༌། ཆོས་དང་ལྡན་པའི་རྙེད་པའི་ཐུན་མོང་དུ་ལོངས་སྤྱོད་ཅིང་མི་བསྲི་བ་དང༌། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མཐུན་པ་དང༌། ལྟ་བ་དང་མཐུན་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་དག་པར་དགའ་བ་དང༌། སྡུག་པ་དང༌། བླ་མར་(༩བ)
བྱེད་པ་དང༌། རྩོད་པ་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དྲུག་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་ན་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
那么，经中说：依靠无漏道相续而获得涅槃，以及依靠别解脱而获得涅槃，这两者是否矛盾？无过失，无漏道是直接依靠而获得涅槃，别解脱是依相续而获得涅槃，所以并不矛盾。
宣说资粮道及其果位，首先是难得：第一、从他圆满的角度难得："佛陀智慧的声音，在世间中极为稀有。"第二、自圆满的难得："获得人身极为困难。"第三、善法难得："出家也极为稀有。"第四、戒律等五种难得："同样，即使出家者，具足圆满戒律也极为稀有。"戒律等五种是：戒律、守护根门、知食量、初夜后夜不眠精进修习、正知而行。第五、依止善知识等五种难得："纵然戒律完全清净，善友也极为难得。"善知识依止、听闻思考正法、增长布施、无障碍、具沙门庄严这五种极为稀有。
善知识的特征是：具戒、多闻、有证悟、慈悲、不厌倦、具忍、无畏、具备语言行为，具备四种令人成为沙门的法，在眷属中说法时能以具八支分的语言善巧宣说，即：说城市语言、悦耳动听、清晰明了、明白易懂、值得聆听、无违逆、不依靠、无需重复这八种。
关于增长布施：为何布施？为生起心续六神通、为生起心的资具四禅定、为获得瑜伽士众清净的二道、为在相续中生起究竟最胜义道。避免障碍方面：远离恶友，断除成为解脱障碍的六根本烦恼和二十随烦恼等一切。
比丘十七种庄严是："具信不动少病苦，精进智慧少欲望，知足易养易满足，修持美丽知暖相，勇敢精通正法相，忍耐温和极妙善。"决定性是：《声闻地》中说：对导师和梵行同伴善巧者有慈爱身语意业，共享如法所得而不吝啬，与戒律相顺，依见解而行，真实欢喜、可爱、尊重、无争执的这六法具足即为决定性。


 དེ་ལྟར་ཚུལ་ལྔས་སོ་ཐར་རྙེད་པར་དཀའ་བ་བསྟན་ནས། ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབ་དགོས་པ་ནི། མཁས་པ་བདག་ལ་ལེགས་འདོད་ཅིང༌། ཚོགས་ལམ་དེ་དག་ནས་སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་རྣམ་དག་གི་ལམ་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བཅས་བྱེད་པར་འདོད་པའི་སྡོམ་བརྩོན་རྣམས་ཀྱིས་བརྗོད་བྱ་རྗོད་བྱེད་ཀྱི་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་འདི་མཉན་པའི་ཕྱིར་ནི་འབད་པར་བྱའོ།།ད་ནི་སོ་སོར་ཐར་པའི་སྒྲུབ་པ་ཉིད་གལ་ཆེ་བར་སྟོན་པ་ལ། བདག་དོན་དུ་བྱས་ནས་བསྒྲུབ་པ་ནི། དགེ་སློང་དག་མིག་ལ་སོགས་པའི་དབང་པོ་རྣམས་ཡུལ་གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དང་འཕྲད་པ་ན་ཆགས་སྡང་རྨོངས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང༌། གཉེན་པོ་དང་མ་བྲལ་བས་དུལ་བའོ། །ཀུན་དབང་པོ་ཞེས་པ་ནི། གཉེན་པོ་མངོན་གྱུར་དུ་འདྲེན་པར་མ་ནུས་པའི་ཚེ་ཡང་རེ་ཞིག་མཉམ་པར་འཇོག་སྟེ། ལུང་མ་བསྟན་དུ་སེམས་འཇོག་གོ། །གཞན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བསྒྲུབ་པར་བསྟན་པ་ནི། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་ངེས་པར་ཕྱུང་ཞིང༌། སངས་རྒྱས་ཐོབ་འདོད་མི་འགྱུར་བའི་བློས་ཡུལ་དུས་དམ་བཅས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་ནས་སྐྲ་དང་ཁ་སྤུ་བྲེགས་ཏེ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་གཞན་ལས་ནོད་པས་ཁྲེལ་ཡོད་སྐྱེ་བའི་དགོས་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སྒྲུབ་པ་ནི། ངེས་པར་ཐར་པ་འདོད་རྣམས་ཀྱིས། ཞེས་སོ། །བསྒྲུབ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས། སོ་སོར་ཐར་པ་རྟག་ཏུ་བསྲུང༌། །ཞེས་པའོ། །སོ་ཐར་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ནི། བསྐལ་པ་བྱེ་བ་རྣམས་སུ་ཡང༌། །སོ་སོར་(༡༠ན)
ཐར་པ་ཐོས་པ་དང༌། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྙེད་དཀའ་སྟེ། །སྒྲུབ་པའང་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ། །ཞེས་སོ། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་འབྱུང་བ་ནི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་འབྱུང་བ་བདེ། །ཆོས་བསྟན་པ་ཡང་བདེ་བ་ཡིན། །དགེ་འདུན་མཐུན་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང༌། །ཆོ་ག་དང་ལྟ་བ་དང་འཚོ་བ་མཐུན་པ་བཞིའི་རོ་གཅིག་པའོ། །དེ་ལྟར་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་མི་བྱེད་པའི་དཀའ་ཐུབ་བསླབ་པ་གསུམ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་སྤང་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་བདེ་བའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ལས་བདེ་བ་ཐོབ་པ་ནི། འཕགས་པ་རྣམས་ནི་མཐོང་བ་བདེ། །དམ་པ་དག་དང་འགྲོགས་པ་བདེ། །ཞེས་སོ། །སྡིག་གྲོགས་སྤངས་ན་བདེ་བ་ཡིན། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་མ་མཐོང་ན། །རྟག་ཏུ་བདེ་བ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་བསྟེན་པ་ཡང་ཡོན་ཏན་གྱི་ཆེ་བ་ལ་བརྟེན་དགོས་པ་ནི། རྒྱུད་ལ་ཏིང་འཛིན་རྣམ་དག་སྐྱེ་བ་ལ། དགེ་བཤེས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པ་མཐོང་བ་བདེ་ཞིང༌། རྒྱུད་ལ་ལྷག་མཐོང་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བ་ལ་དགེ་བཤེས་མང་དུ་ཐོས་པ་མཐོང་བའམ་བསྟེན་པ་བདེ་ཞིང༌། དགེ་བཤེས་མཚན་ཉིད་པ་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་མཐོང་བ་ལ་ཡང་སྲིད་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་དགྲ་བཅོམ་པ་དག་མཐོང་བ་བདེའོ། །མྱང་འདས་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་བདེ་བ་ནི། ཁྲུས་ལ་སོགས་པའི་འཇུག་ངོགས་བདེ་བ་ནི་ཆུ་ཀླུང་ནས་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ལེན་པར་བདེ་བ་བཞིན། ལམ་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་(༡༠བ)
འཇུག་ངོགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་མྱང་འདས་བསྒྲུབ་པ་བདེ་བའོ། །དེ་ཡང་ཚོགས་སྦྱོར་གྱིས་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་གོམས་བའི་སྐྱེ་བོ་བདེ་བ་དང༌། མཐོང་སྒོམ་གྱི་ལམ་ནས་ཤེས་རབ་ཐོབ་པར་གྱུར་པ་བདེ་བ་དང་མི་སློབ་ལམ་ནས་ངའོ་ང་རྒྱལ་ཟད་པ་བདེ་བའོ། །ད་ནི་སྒྲུབ་བྱེད་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་གནས་པ་བདེ་བ་ནི། ངེས་པར་བྱས་ཤིང་དབང་པོ་དུལ་བ་དག །དགོན་པ་ཞི་བ་རྣམས་སུ་རྒས་གྱུར་ཅིང༌། །མང་དུ་ཐོས་པ་ནགས་ཀྱི་ནང་དག་ཏུ། །ལང་ཚོ་ཡོལ་བ་རྣམས་ཀྱི་གནས་པ་བདེ། །ཞེས་པ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ལས་འཕྲོས་པའི་ཚུལ་བརྗོད་པར་བྱས་ཏེ། དང་པོ་དབྱེ་བ་ནི། སྟན་ཅིག་པ་དང༌། བསོད་སྙོམས་པ་དང༌། ཕྱིས་མི་ལེན་པ་དང༌། ཆོས་གོས་གསུམ་པ་དང༌། ཕྱིང་པ་བ་དང༌། ཕྱགས་དར་ཁྲོད་པ་དང༌། ཤིང་དྲུང་པ་དང༌། དགོན་པ་པ་དང༌། བླ་གབ་མེད་པ་དང༌། དུར་ཁྲོད་པ་དང༌། གཞི་ཇི་བཞིན་པ་དང༌། ཙོག་པུ་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
以上五种方式说明了别解脱难得之后，关于需要精进修持的内容：希求善益于自己的智者和从资粮道到加行道及清净道二者连同果位都欲修持的持戒精进者，应当努力听闻这部所诠所能诠的别解脱经。现在显示别解脱修持的重要性，为了自利而修持：比丘们，眼等诸根与色等境相遇时会生起贪嗔痴，因未离对治而调伏。"一切根"是指：当不能显现引导对治时，暂且安住平等，将心安置于无记。为他人而修持的是：从轮回苦中解脱并以求得佛果不变的心志，根据处所与时间所立誓约的特殊性，剃除须发出家，从他人接受时会生起惭愧的作用。以法而修持是："欲求解脱者"等。以修行而言："常护别解脱"等。别解脱难得是："亿劫中，听闻别解脱，受持极难得，修习更难得。"
三宝出现能产生一切安乐："诸佛出世安乐，宣说正法安乐，僧伽戒律、仪轨、见解、生活四者和谐一味。"如是和合者不行烦恼品的苦行三学，能舍一切苦故为安乐。从依止善知识获得安乐："见到圣者安乐，与贤善交往安乐。"若离恶友则为安乐："不见愚人，恒时安乐。"
依止善知识也需依靠其功德伟大：在相续中生起清净禅定，见到具戒的善知识是安乐的；在相续中生起殊胜观慧，见到或依止多闻的善知识是安乐的；为了见到法性真谛，见到从有为中解脱的阿罗汉是安乐的。获得涅槃的安乐：如同取水的河岸安乐，从河流中取水等便利一样，依靠三学之道的入处，成就解脱涅槃是安乐的。此外，资粮加行道中，习惯于善法的人是安乐的；见修道中获得智慧是安乐的；无学道中我慢穷尽是安乐的。
现在说修行的功德——住于头陀功德是安乐的："确定并调伏诸根，安住寂静阿兰若，多闻者住于森林，耄耋之人住处安。"从头陀功德延伸而述说的方式：首先分类为：一座食、常乞食、不后取、三衣、毛毡衣、粪扫衣、树下住、阿兰若、无遮蔽、住塚间、随所住、常端坐。


 །དེའི་དང་པོ་གསུམ་ནི་ཟས་ལ་བརྟེན་པ་དང༌། དེའི་འོག་མ་གསུམ་ནི་གོས་ལ་བརྟེན་པ་དང༌། ཤིང་དྲུང་པ་ལ་སོགས་པ་ལྔ་ནི་གནས་ལ་བརྟེན་པ་དང༌། ཐ་མ་སྤྱོད་ལམ་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ་བཞིར་འདུས་པ་ཡིན་ནོ། །སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་གང་ཟག་ལ་བསྔགས་ན། འདོད་ཆགས་ཀྱི་སེམས་ཀུན་ཏུ་གདུང་བར་སྤྱོད་པ་ལ་བསྔགས་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་སྤྱོད་པས་ཆགས་པ་སྤངས་པར་ནུས་པའོ། །ཞེ་སྡང་གི་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པ་ལ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་དངོས་རྒྱུ་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་འདི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་གང་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་ནི། དུས་རུང་གི་ཟས་དང་དུས་སུ་ཡང་ཟ་བ་(༡༡ན)
ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་ཆུའི་མཐའ་ཅན་དང་སྟན་གྱི་མཐའ་ཅན་གྱི་སྟན་ཅིག་པ་དང༌། མགྲོན་དུ་བོས་པ་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་བསོད་སྙོམས་པ་སྟེ་སྒོ་ཐར་ཆགས་པ་དང་གྲངས་སུ་ཆད་པའོ། །ཡང་ཡང་དུ་བྱིན་ལེན་བྱེད་པ་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་ཕྱིས་མི་ལེན་པ་དང༌། ལྷག་པོ་དང་མཁོ་བའི་གོས་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་ཆོས་གོས་གསུམ་པ་དང༌། དར་གོས་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་ཕྱིང་བ་པ་དང༌། གོས་བཟང་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་བོར་བ་དང༌། དུས་ཚིགས་ཀྱི་ཕྱགས་དར་ཁྲོད་པ་དང༌། བསྐོར་བ་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་ཤིང་དྲུང་པ་དང༌། གྲོང་པའི་ཁྱེའུ་དང་བུད་མེད་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་དགོན་པ་དང༌། སྟེང་གཡོགས་ལ་ཆགས་པ་བཅས་པའི་གཉེན་པོར་བླ་གབ་མེད་པ་དང༌། ནང་སེམས་ཅན་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་དུར་ཁྲོད་པ་དང༌། གནས་མལ་འདོམ་པ་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་གཞི་ཇི་བཞིན་པ་དང༌། ཉལ་བ་དང་ཕྲེས་པ་ལ་ཆགས་པའི་གཉེན་པོར་ཙོག་པུའོ། །འདི་ལྟར་བྱས་པས་སེམས་དགེ་བ་ལ་བཀོལ་དུ་རུང་བས་ན་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་སྨོས་ལ། དགོན་པ་དང་ཤིང་དྲུང་དུ་ནི་མང་དུ་ཐོས་པ་དག་གནས་ན་སེམས་གནས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་གྱིས་གཞན་དུ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །སྦྱངས་ཡོན་ལེན་པའི་ཆོ་ག་ནི། སྟོན་པའི་སྐུ་གཟུགས་དགེ་སློང་དང་བཅས་པ་སྤྱན་དྲངས་ཏེ་སྟེན་པ་ལ་མཆོད་པ་དང༌། ཕྱག་གསུམ་བྱ་ཞིང༌། དགེ་སློང་ལ་རྒན་ན་ཕྱག་གསུམ་བྱ་ཞིང༌། བཙུན་པ་དགོངས་སུ་གསོལ་ནས་སྐྱབས་འགྲོ་རྩོམ་བྱེད་དུ་བྱས་ཏེ་ཇི་སྲིད་འཚོ་བའམ། དུས་ཚིག་གིས་བཅད་པར་སྟན་གཅིག་པ་ལ་(༡༡བ)
སོགས་པ་ཆེ་གེར་བཙུན་པས་བཟུང་དུ་གསོལ་ཞེས་ལན་གསུམ་བཟླས་ཤིང༌། ཐབས་ལེགས་དང༌། རང་དུས་འདས་པ་གཏོང་བའོ། །དེ་ལྟར་མཆོད་པར་བརྗོད་པས་བར་ཆད་བསལ་ཞིང་ཕན་ཡོན་གྱིས་སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ནས། ལེ་ལོའི་དབང་གིས་སྒྲུབ་མི་ནུས་པ་བསལ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་བརྩོན་འགྲུས་རྩོམ་དགོས་པར་བསྟན་པ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་སོ་ག་རྣམས་ཀྱི་འདས་པ་དང་ལྷག་མ་ཇི་ཙམ་པ་དེ་ཙམ་མོ། །འདིར་དུས་བརྗོད་པའི་དགོས་པ་ཅི་ཞེ་ན། འཁོར་བའི་རྒྱུ་ལས་ཉོན་ཡིན་ལ། དེ་རྟག་འཛིན་ལས་བྱུང་ཞིང༌། དེའི་གཉེན་པོ་མི་རྟག་པ་ཡིན་པས། མི་རྟག་པ་ལ་ཡང་སྐད་ཅིག་གིས་མི་རྟག་པ་ནི་སྣང་ཡང་མ་ངེས་པས་གཉེན་པོར་མི་འགྱུར་ལ། རྒྱུན་གྱིས་མི་རྟག་པ་མདོ་འདོན་པའི་ཚེ་དུས་འདས་འབྱུང་བརྗོད་པས་ནི་ཚེ་ཟད་པ་བརྗོད་པ་ལ་རྣ་བ་གཏོད་པས་རྒྱུན་གྱི་མི་རྟག་པ་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་བ་དང༌། འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་རྟོགས་པ་དང༌། གསོ་སྦྱོང་མི་ཉམས་པ་དང༌། ལྷག་པར་གསོ་སྦྱོང་བཅུ་བཞི་པ་དང༌། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཤོལ་གྱི་ཟླ་བ་དང་བཅས་པ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་དུས་ནི་མྱུར་བར་མི་རྟག་པ་དེའི་ཕྱིར། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་རྒ་བ་དང་འཆི་བ་མངོན་པར་འོང་ཞིང༌། སྟོན་པའི་བསྟན་པ་ཡང་འཇིག་པར་འགྱུར་བས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་གིས་བག་ཡོད་པས་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱའོ། །ཞེས་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ལོ་ལྔ་སྟོང་དུ་གནས་པ་ལས་ལྔ་བརྒྱ་པ་ཕྲག་བཞི་ནི་དགེ་སྦྱོང་གི་འབྲས་བུ་བཞིའི་དུས་སོ། །ལྔ་བརྒྱ་པ་ཕྲག་གཉིས་ནི་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་དུས་ཏེ། ལྷག་མཐོང་དང་ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
其中前三种是依食而立，其下三种是依衣而立，树下住等五种是依处所而立，最后一种是依行为而立，总共归为四类。若赞叹头陀功德对个人的利益，则赞叹它对贪欲心烧恼行者的益处：以与苦相应的行为能断除贪欲。对嗔恨遍行者则不然，因为嗔恨的直接因是不悦故。这些头陀功德依次成为各种贪著的对治：
对适时食物及按时食用的贪著，以水边或座边为限的一座食为对治；对应邀为宾客的贪著，以次第乞食为对治，即按门户次第乞食；对反复受施的贪著，以不后取为对治；对多余和所需衣服的贪著，以三衣为对治；对丝绸衣的贪著，以毛毡衣为对治；对好衣的贪著，以所弃及时节粪扫衣为对治；对围绕的贪著，以树下住为对治；对村中男女的贪著，以阿兰若为对治；对覆盖物的贪著，以无遮蔽为对治；对内在有情的贪著，以住塚间为对治；对分配住处的贪著，以随所住为对治；对躺卧和散乱的贪著，以常端坐为对治。
如此行持，使心能随善用，故称为头陀功德。在阿兰若和树下，多闻者若居住则成为心安住的因，否则不然。受持头陀功德的仪轨是：迎请佛像和比丘，供养导师，礼拜三次，若比丘年长则礼拜三次，然后说"尊者请听"，以皈依作为开端，宣称尽形寿或限定时期受持一座食等某项功德，念诵"尊者请受持"三遍，念诵"善哉"，超过自己的时限则舍弃。
如此宣说供养能除障碍并以功德生起欢喜后，为了消除由懒惰而不能成就的障碍，教导应当精进修持："具寿们！夏季已过去与剩余的时间各有多少。"此处宣说时间有何必要？轮回的因是业和烦恼，它们源于执常，其对治是无常。无常又有刹那无常，虽然可见但不确定，故不成为对治；相续无常则在诵经时宣说时间过去，表示寿命耗尽，听闻者注意此点，相续无常就能在心相续中生起，了知世间名言，不失布萨，特别了知十四布萨及其闰月等。
因为时间迅速无常，所以："具寿们！衰老和死亡正在临近，导师的教法也将灭亡，所以具寿们应当以不放逸而精进修行。"佛陀教法住世五千年，其中前四个五百年是沙门四果的时期；两个五百年是证悟的时期，即观慧和止的时期。
;


 །ལྔ་བརྒྱ་པ་ཕྲག་གསུམ་ནི་ལུང་སྡེ་སྣོད་གསུམ་(༡༢ན)
གྱི་དུས་སོ། །ལྔ་བརྒྱ་པ་ཕྲག་གཅིག་ནི་རྟགས་ཙམ་འཛིན་པ་སྟེ་ཚེ་ལོ་ལྔ་བཅུ་པའི་དུས་ཏེ། ཚེ་ལོ་བཅུ་པ་ནས་རྟགས་ཙམ་འཛིན་པ་ཡང་མེད་པར་བཞི་བཅུ་སུམ་ཅུ་ཉི་ཤུའི་བར་ནས་ཚེ་ལོ་བཅུ་པའི་བར་མཚོན་ནད་མུ་གེའི་བསྐལ་པས་ཚེ་སྤྱོད་ཐུང་ངུར་བྱེད་པའོ། །དེང་སང་འགའ་ཞིག་མངོན་པར་རྟོག་པ་ཞི་གནས་ཀྱི་དུས་ཡིན་པར་འདོད་ཀྱང༌། དོན་ཚད་རྟགས་ཙམ་གྱི་དུས་ཡིན། འཛམ་བུའི་གླིང་ཆུང་ངུ་འདི་ལས་འཕགས་པའི་ཡུལ་ནས་རྒྱ་ནག་སོགས་རིམ་པ་ལྟར་ལྔ་བརྒྱ་པ་ཕྲག་རྣམས་འཕར་ཞིང་འགྲོའོ་ཞེས་བཤད་པ་འདུལ་མངོན་གྱི་ལུགས་ལ་མེད་ཀྱི། དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་སོགས་ནས་ཆོས་ཀྱི་རྐང་པ་བཞིས་དུམ་བུ་བཅུ་གཉིས་སུ་འགྲོའོ་ཞེས་ཡོད་པར་གྲགས། དེ་ལྟར་བག་ཡོད་སྲུང་བའི་ཕན་ཡོན་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་དང༌། གཞན་ཡང་དགེ་བའི་ཆོས་གང་དག་བྱང་ཆུབ་དེ་དང་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱང་བག་ཡོད་པས་འཐོབ་བོ། །དེ་ཡང་དགེ་འདུན་གྱི་ཀློག་པ་དང་སྤོང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་བྱེད་པ་ནི་ལས་གང་ལ་རག་ལས་ལ། ལས་དེ་དག་ནི་མཚམས་ནང་དུ་གཏོགས་པའི་དགེ་འདུན་ཐམས་ཅད་མ་འདུས་ན་མི་འཆགས་ལ། ན་བ་ལ་སོགས་པས་ཡོངས་སུ་འདུ་བའི་རྐྱེན་དང་མི་ལྡན་ན་མ་འདུས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདུན་པ་བླངས་པས་གྲུབ་པར་བསྟན་ལ། དེའི་ཕྱིར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་བྱ་བ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་འཁོར་ལ་སྒྲོགས་པའི་དགེ་འདུན་ཡིད་ཀྱི་དོན་ཉུང་བ་ཡིན་པས། བསླབས་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ལས་(༡༢བ)
གལ་ཆེ་བ་མེད་པས་གསོ་དགག་ལ་སོགས་པ་ལས་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་བྱ་བ་ཅི་ཡང་མེད་པས་མི་འདུ་བ་དགག་པའི་དོན་དུ་དགེ་འདུན་ཀྱི་ཐོག་མར་བྱ་བ་ཅི་ཡོད། ཅེས་དྲིས་ནས། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ལས་ལམ་ལྷགས་པ་རྣམས་ལ་ལས་ལ་མི་མཐུན་པ་སྤོང་བའི་དོན་དུ་འདུན་པ་དང༌། འདུན་པ་འབུལ་བྱེད་སྣོད་དུ་རུང་བའི་དོན་དུ་ཡོངས་སུ་དག་པ་དྲིས་ཤིག བསྐོས་པས་དྲིས་ནས་གནས་བརྟན་གྱིས་བླངས་པ་ཡང་དགེ་འདུན་གྱི་དབུས་སུ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །ད་ནི་སྐབས་སུ་བབ་པའི་མདོ་ཉིད་འདོན་པར་བྱེད་པ་ལ། ཆོས་ཀྱི་ལུང་དབོག་པར་བྱ་དགོས་པས། ཤཱཀྱ་སེང་གེ་དེ་ལ་ནི། །སོར་མོ་བཅུ་ཡི་ཐལ་སྦྱར་ཏེ། །སོ་སོར་ཐར་པ་གདོན་པར་བྱ། །གདུལ་བྱ་འདུལ་བའི་དོན་དུ་འདུད་པའམ་འདོན་པ་པོ་ང་ལས་ཉོན། ཉན་ནས་བསྒྲུབས་དགོས་པར་བསྟན་པ་ནི། ཐོས་ནས་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཡི། །ཇི་སྐད་གསུངས་བཞིན་བསྒྲུབ་བྱ་ཞིང༌། །ཁ་ན་མ་ཐོ་ཕྲ་རྣམས་ལ། །བརྟུན་ཅིང་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་གྱིས། །བརྟུན་1པ་ནི་འབད་པ་སྟེ་སྒྲིམ་1པར་བྱེད་པ་ཉིད་གྱིས་ཤིག སེམས་རྟ་དམུ་རྒོད་འདྲ་བ་ལ། ཁ་ལོན་སྲབ་གཟེར་བུ་བཏབ་པ་ལྟ་བུའི་བསླབ་པ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་གཅེས་སྤྲས་སུ་བྱེད་དགོས་པ་ནི། རྟག་ཏུ་འབད་པས་འདའ་བ་ཡི། །སེམས་རྟ་ཁ་བླན་དཀའ་བ་ལ། །མཐུན་པའི་གཟེར་རྣོན་བརྒྱབ་པ་ཡི། །སྲབ་ནི་སོ་སོར་ཐར་འདི་ཡིན། །ཕན་ཡོན་ཆེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པའི་སྐྱེས་བུ་ཆེ་བ་གང་དག་རིགས་པར་སྨྲ་བའི་ངག་ཙམ་གྱིས་སྤང་བྱ་ལས་ལྡོག་ཅིང་བསླབ་མཚམས་ལས་མི་འདའ་བ་དེ་དག་མིའི་རྟ་ཅང་ཤེས་བཟང་པོ་དང་(༡༣ན)
འདྲ་སྟེ། ཕ་རོལ་གྱི་ཉོན་མོངས་པའི་གཡུལ་ལས་ངེས་པར་བརྒལ་བ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །མ་བསྒྲུབ་པའི་ཉེས་དམིགས་ནི། མུ་སྟེགས་ཅན་སོགས་སུ་ལ་སྲབ་འདི་མེད་པ་དང༌། ནམ་དུའང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་འདོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་དག་ཉོན་མོངས་པའི་གཡུལ་གྱིས་དཀྲུགས་ནས་སེམས་དང་ཤེས་རབ་གྱི་བསླབ་པ་འཇོག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བྲལ་བས་འཁོར་བར་རྣམ་པར་འཁྱམས་པར་འགྱུར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
三个五百年是三藏经典的时期。一个五百年是仅持形相的时期，即寿命五十岁的时期；从十岁起连形相也不持有，从四十、三十、二十直至十岁寿命期间，刀兵、疾病、饥荒的劫难使寿命和修行变得短暂。
如今，有些人认为是证悟止观的时期，但实际上是仅持形相的时期。据说从这小瞻部洲以外，在圣地、中国等地依次推进这些五百年时期。这在律典和阿毗达摩的传统中没有，但据说在《时轮》等典籍中有"以法的四支分为十二部分而进行"的说法。
如是不放逸护持的功德是：如来、阿罗汉、正等正觉诸佛的菩提，以及与该菩提相应的其他善法、菩提分法，都是通过不放逸而获得。而使僧团的闻思和断除清净的事业取决于羯磨，这些羯磨若无羯磨界内所有僧众集合则不成立，若因病等原因无法齐集，则取未到者的意欲即可成立。
因此，世尊的声闻弟子为获得果位而向眷属宣说，僧众的意愿简单，没有比学处清净更重要的事，布萨和解制等是最主要的事业，为避免不集合，在僧团开始时询问："有何事？"
"具寿们！为了对已来羯磨事宜消除不和，请问意欲，为确认递交意欲者为合适之器，请问清净。"受指派者询问后，长老接受并应在僧团中宣说。
现在诵唱当前的经文，需授予法的准许："向释迦狮子，十指恭敬合，诵念别解脱，"为调伏所化而礼敬或"听我诵念"。表明听后需修行："听闻大仙人，如其所说行，即使微小罪，应当勤防护。"勤勉即努力，应当精进为之。
对于如野马般的心，需像给马加缰绳和嚼子般珍惜宝贵的学处："常需以精进，调伏难控心，如马加嚼口，此乃别解脱。"
因功德大的缘故，欲修行的大士们仅以说理之语就能从所断除的过失中转回且不超越学处界限，他们如同人中的良马，必定能渡过烦恼战场。
不修行的过患是：外道等人没有此缰绳，且永不希求戒律，他们被烦恼战场搅乱，失去安置心慧学处的戒律，将在轮回中流转。


 །ད་ནི་མདོ་འདོན་པ་ཉིད་ལ། གསོལ་བ་དང༌། གླེང་གཞི་དང༌། ཕམ་པ་དང༌། ལྷག་མ་དང༌། མ་ངེས་པ་དང༌། རིམ་གྱིས་འདོན་པ་ལས། དང་པོ་གསོལ་བ་ནི། དགེ་འདུན་བཙུན་པ་རྣམས་གསན་དུ་གསོལ། དེང་དགེ་འདུན་གྱི་གསོ་སྦྱོང་བཅུ་བཞི་པའམ་བཅོ་ལྔ་པ་ལགས་ཏེ། གལ་ཏེ་དགེ་འདུན་གྱིས་དུས་ལ་བབ་ཅིང་བཟོད་ན་དགེ་འདུན་གྱིས་གནང་བར་མཛོད་ཅིག་དང༌། དེང་དགེ་འདུན་གསོ་སྦྱོང་མཛད་དེ་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་གདོན་པ་གདོན་ཏོ། །འདི་ནི་གསོལ་བའོ། །གླེང་གཞི་འདོན་པ་ལ། དང་པོ་གླེང་གཞི་རྣམ་པར་བཞག་པ་བརྗོད་ཅིང་ལུང་འབོག་པ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་ཞེས་སྙན་པར་བོས་ནས། བདག་ཅེས་ཚོགས་པ་མཐུན་པས་གསོ་སྦྱོང་བྱ་སྟེ། སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་འདོན་པ་འདོན་གྱི་དྲང་པོར་བསྒྲུབས་པས་རྒྱུ་དང་འགལ་བ་བཟློག་སྟེ། ཉན་པ་པོ་ཁྱེད་ཅག་སུ་ལ་ལྟུང་བ་ཡོད་པ་དེ་མཐོལ་ཞིག ལྟུང་བ་མེད་ན་ཅང་མ་སྨྲ་ཞིག ཅང་མ་སྨྲ་ན་འདོན་པ་པོ་བདག་གིས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ཡོངས་སུ་དག་པ་གསོ་སྦྱོང་གི་སྣོད་དུ་རུང་བར་རིག་པར་བགྱིའོ། །གླེང་གཞི་རྣམ་པར་བཞག་པའི་ཐབས་ནི། ཇི་ལྟར་(༡༣བ)
གསོ་སྦྱོང་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་དགེ་སྦྱོང་གི་ལྟུང་བ་ཕྱིར་བཅས་ཤིང་བཤགས་ནས་ཡུལ་དེས་མཐོང་སྡོམ་སོ་སོར་དྲིས་ནས་ཕྱིར་འཆོས་པའི་དགེ་སློང་གིས་དག་པར་ལན་བཏབ་པ་དེ་བཞིན་དུ་མདོ་འདོན་པའི་དགེ་སློང་གིས་འཁོར་འདི་ལྟར་བུར་ཡང་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་བསྒྲགས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ།།ཡང་དགེ་སློང་གང་ཡང་རུང་བས་དགེ་སློང་གིས་འཁོར་འདི་ལྟར་བུར་ལན་གསུམ་གྱི་བར་དུ་དག་པར་བསྒྲགས་པ་ན་ལྟུང་བ་ཡོད་པ་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ངེས་པའམ། ངེས་ནས་ཐོལ་བ་དང༌། ཡིད་གཉིས་ལ་བྱིན་གྱིས་མི་རློབ་པ་ནི། མི་མཐོལ་ན་དེས་ཤེས་བཞིན་དུ་བརྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ཤེས་བཞིན་དུ་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རང་བཞིན་དང་འབྲེལ་བ་ཡིན་པའི་མངོན་མཐོ་ངེས་ལེགས་གཉིས་ཀར་གྱི་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཆོས་སུ་གསུངས་སོ། །རྒྱུད་མ་དག་ན་བསླབ་པ་འཁྲུལ་བ་དང་བཅས་པས་ལས་ལ་སྒྲིབ་པའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱང་ཡོད་ལ། དག་པའི་ཕན་ཡོན་ནི། དེ་བས་ན་དགེ་སློང་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་རྣམ་པར་དག་པར་འདོད་པས། ལྟུང་བ་ཡོད་ལ་དྲན་ཅིང་མཐོང་བ་མཐོལ་བར་བྱའོ། །མཐོལ་ན་དེ་བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་འགྱུར་རོ། །མ་དག་པའི་ཉེས་དམིགས་ནི། མ་མཐོལ་མ་བཤགས་ན་ནི་མི་འགྱུར་རོ། །གླེང་གཞི་འདོན་པའི་མཇུག་བསྡུ་བ་ནི། ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་འདོན་པ་པོ་བདག་གིས་སོ་སོར་ཐར་པའི་མདོ་འདོན་པའི་རྒྱུའམ་ཐབས་ཀྱི་གླེང་གཞི་བཏོན་ཟིན་ཏོ། །རྣམ་པར་བཞག་པ་བསྒྲགས་པ་ནི་གླེང་གཞི་འདོན་པ་དེ་ལ། འདོན་པ་པོ་བདག་གིས་ཡུལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ལ་དྲི་བའི་ཚུལ། ཅི་གསོ་སྦྱོང་བཅུ་བཞི་པ་(༡༤ན)
འདི་ཉན་པ་པོ་ཁྱེད་ཅག་ལྟུང་བ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་དག་གམ་ཞེས་དྲི་བ་དང་པོར་བསྟན་ཏེ། ཅི་འདི་ལ་ཁྱོད་ཡོངས་སུ་དག་གམ་ཞེས་ལན་གཉིས་ལན་གསུམ་དུ་ཡོངས་སུ་འདྲིའོ། །འདི་ལ་ཚེ་དང་ལྡན་པ་དག་ཡོངས་སུ་དག་ན་འདི་ལྟར་ཀྱང་མི་སྨྲ་བས་དེ་དེ་བཞིན་དུ་འཛིན་ཏོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的完整直译：
现在关于诵经本身，包括请白、因缘、波罗夷、僧残、不定、次第诵念，其中首先请白是：诸位尊贵僧众请听！今日是僧团第十四或第十五布萨日，如果僧团认为时机已到并同意，请僧团允许，今日僧团行布萨并诵念别解脱经。这是请白。
诵念因缘时，首先陈述因缘并授予准许："具寿"亲切地呼唤后："我"以和合众行布萨，诵念别解脱经，请以正直修持避免与因相违，听者中凡有犯堕者应发露，无犯堕者则默然。若默然，我诵经者将了知具寿们清净，堪为布萨之器。
设立因缘的方法是：如同在行布萨时，沙门发露忏悔过犯，对境询问是否已见罪并守护，忏悔的比丘答复已清净，同样地，诵经的比丘也应在这样的眷属中宣布三次。
若任何比丘在这样的眷属中被三次宣布清净时，明知有犯堕或确定后不发露，或疑虑而不请加持，不发露则是明知而妄语。具寿们，明知而妄语，世尊说这是与自性相连，能障碍人天善趣和解脱两种的法。
如果相续不清净，有违犯学处会对羯磨造成障碍的过患，而清净的利益是：因此，比丘若欲清净罪堕，应发露记忆所见的罪堕。发露后，将安住于触及安乐。不清净的过患是：未发露、未忏悔则不能如是。
因缘诵念的结尾总结是：具寿们，我诵经者已宣说了别解脱经诵念的因或方便之因缘。宣布设立的是：在诵此因缘时，我诵经者以提问的方式向具寿们询问："此第十四布萨，你们听众是否无有罪堕而清净？"如是首次提问，"此中你是否清净？"再次、第三次询问。此中若具寿们清净则不语，如是持之。
;


 །
མཆོད་བརྗོད་དང་གླེང་གཞི།

以下是藏文的直译成简体中文：
供养赞颂和因缘。
;


